ನಾಳೆ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿ ದಿನ

ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 1942 ರ ‘ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ’ (ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ) ಚಳುವಳಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ, ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿದೆ.

ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಮಾತೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಆಗಸ್ಟ್ 8, 1942 ರಂದು ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಅವರು “ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ” ಎಂಬ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ತಳಹದಿಯನ್ನೇ ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿದ ಈ ಚಳುವಳಿಯು ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಿಡಿಯನ್ನು ಜ್ವಾಲೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ “ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ” ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯು ಕೋಟ್ಯಂತರ ದೇಶವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿತು. ‘ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಯುತ ಹೆಸರನ್ನು ಮುಂಬೈನ ಮೇಯರ್ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜವಾದಿ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ಯೂಸುಫ್ ಮೆಹರ್ ಅಲಿ ಅವರು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಈ ಹೆಸರು ತಕ್ಷಣವೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿ, ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬಲವಾದ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಚಳುವಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು
ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸನ್ನಿವೇಶ: 1939 ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ನಾಯಕರಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಾಗಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯದೆ, ಭಾರತವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ನಿರ್ಧಾರವು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಕ್ರಿಪ್ಸ್ ಮಿಷನ್‍ನ ವೈಫಲ್ಯ: 1942 ರ ಮಾರ್ಚ್‍ನಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸರ್ ಸ್ಟಾಫರ್ಡ್ ಕ್ರಿಪ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ‘ಕ್ರಿಪ್ಸ್ ಮಿಷನ್’ ಅನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಈ ಮಿಷನ್ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡುವ ಬದಲು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ‘ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಸ್ಟೇಟಸ್’ (ಅರೆ-ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ನೀಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು. ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಇದನ್ನು “ಬುಡಮೇಲಾದ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮುಕ್ತಾಯದ ದಿನಾಂಕದ ಚೆಕ್” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಈ ಯೋಜನೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈಫಲ್ಯ ಕಂಡಿದ್ದು ಭಾರತೀಯರ ಕೋಪವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.

ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು: ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಹಣದುಬ್ಬರ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಗಗನಕ್ಕೇರಿದವು ಮತ್ತು ಆಹಾರ, ಧಾನ್ಯಗಳ ತೀವ್ರ ಅಭಾವ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಕ್ಷಾಮದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈ ಎಲ್ಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಜೀವನವನ್ನು ದುಸ್ತರಗೊಳಿಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ರೊಚ್ಚಿಗೇಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಭಾವನೆಯ ಉದಯ: ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲಿದ್ದ ಭಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಲಗಿತ್ತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೇನೂ ಬೇಡ ಎಂಬ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತ್ತು.

ಚಳುವಳಿಯ ಪ್ರಾರಂಭ ಮತ್ತು ನಾಯಕರ ಬಂಧನ
1942 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 8 ರಂದು ಮುಂಬೈನ ‘ಗೋವಾಲಿಯಾ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಮೈದಾನ’ದಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿ ಸಭೆ ನಡೆದ ‘ಆಗಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಮೈದಾನ’) ಗಾಂಧಿಯವರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರು “ನಾವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತರಲಿದ್ದೇವೆ, ಇಲ್ಲವೇ ಆ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಮಡಿಯಲಿದ್ದೇವೆ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ “ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ” ಎಂಬ ನುಡಿಯನ್ನು ಜನರಿಗೆ ನೀಡಿದರು.
ಆಗಸ್ಟ್ 9 ರ ಮುಂಜಾನೆಯೇ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಆಪರೇಷನ್ ಜೀರೋ ಅವರ್’ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು, ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್, ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಾಮ್ ಆಜಾದ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿತು. ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಪುಣೆಯ ಅಗಾಖಾನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿಡಲಾಯಿತು
ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಧಂಗೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ
ಮುಖ್ಯ ನಾಯಕರ ಬಂಧನದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಚಳುವಳಿ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ನಾಯಕರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಜನರೇ ತಮಗೆ ತಾವೇ ನಾಯಕರಾಗಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.
ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು: ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ತೊರೆದು ಬೀದಿಗಿಳಿದರು. ಬೃಹತ್ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು, ಧರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಮುಷ್ಕರಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರ

ಮಹಿಳೆಯರ ಅಪ್ರತಿಮ ಪಾತ್ರ: ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರ ಬಂಧನದ ನಂತರ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮಹಿಳೆ ಅರುಣಾ ಅಸಫ್ ಅಲಿ ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 9 ರಂದು ಮುಂಬೈನ ಗೋವಾಲಿಯಾ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಳುವಳಿಗೆ ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರೂಪ ನೀಡಿದರು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಉಷಾ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರು ರಹಸ್ಯ ‘ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರೇಡಿಯೋ’ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಿ ದೇಶದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗೆ ಚಳುವಳಿಯ ಸುದ್ದಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದರು.
ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು: ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸತಾರಾ, ಮಿಡ್ನಾಪುರ ಮತ್ತು ಬಲ್ಲಿಯಾದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿ ‘ಸಮಾಂತರ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು’ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು.