ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜುಲೈ 10 ರಂದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀನು ಕೃಷಿಕರ ದಿನ’ವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಡಗರದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಗಲಿರುಳು ಶ್ರಮಿಸುವ ಮೀನುಗಾರರು, ಮೀನು ಸಾಕಣೆದಾರರು ಹಾಗೂ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೂತನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗೌರವಿಸುವುದು ಈ ದಿನದ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಈ ವಿಶೇಷ ದಿನದ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ದಶಕಗಳ ಶ್ರಮ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಕತೆಯಿದೆ.
ಪ್ರೇರಿತ ಸಂಯೋಗ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಜುಲೈ 10, 1957 ರಂದು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಮೀನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಡಾ. ಕೆ. ಎಚ್. ಅಲಿಕುನ್ಹಿ ಮತ್ತು ಡಾ. ಎಚ್. ಎಲ್. ಚೌಧರಿ ಅವರು ಒಡಿಶಾದ ಅಂಗುಲ್ನಲ್ಲಿ ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಮೇಜರ್ ಕಾರ್ಪ್’ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರೇರಿತ ಸಂಯೋಗ’ (ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು.
ಹಸಿವಿನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ: ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇಶವು ತೀವ್ರ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿತ್ತು. ಕೇವಲ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಇಡೀ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪೆÇೀಷಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಅರಿತ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ಹಿರಾಲಾಲ್ ಚೌಧರಿ ಅವರು ಮೀನು ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದರು.
ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಹಾದಿ: ಕೃತಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೀನು ಮರಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಜಲಚರ ಸಾಕಣೆ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದಿಗಂತವನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಜುಲೈ 10 ಅನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀನು ರೈತರ ದಿನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
ಈ ದಿನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು
ರೈತರ ಸನ್ಮಾನ: ದೇಶದ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಮೀನು ಕೃಷಿಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಗೌರವಿಸುವುದು.
ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಸರಣ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಸುಸ್ಥಿರ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಮೀನು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರೈತರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು.
ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮೀನು ಸಾಕಣೆಯತ್ತ ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ: ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪಾತ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಲಚರ ಸಾಕಣೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೃಷಿ ಉಪಕಸುಬಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.: ಭಾರತ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಜಿಗಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.
ಈ ವಲಯವು ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 7% ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಉದ್ಯೋಗದ ಮೂಲ: ದೇಶದಲ್ಲಿ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ) 3 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಈ ವಲಯದಿಂದ ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ಸ್ಯ ಸಂಪದ ಯೋಜನೆ’ ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ಸಿಗುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ: ಹೊಸ ಮೀನು ಸಾಕಣೆ ಕೆರೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಕೆರೆಗಳ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಅನುದಾನ (Subsiಜಥಿ) ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆಹಾರ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳು ಹಾಳಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ‘ಶೀತಲೀಕರಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು’ (ಅoಟಜ Sಣoಡಿಚಿge) ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ವಿಮೆ: ಕರಾವಳಿ ಮೀನುಗಾರರಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಹಾಗೂ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅವಗಡಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಮೀನು ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳು
ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ:
ಸಿಹಿನೀರಿನ ಜಲಚರ ಸಾಕಣೆ ಇದನ್ನು ಕೆರೆ, ಸರೋವರಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ರೋಹು, ಕಟ್ಲಾ, ಮೃಗಾಲ್ನಂತಹ ಕಾರ್ಪ್ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಮುದ್ರ ಜಲಚರ ಸಾಕಣೆ ಇದನ್ನು ಸಮುದ್ರದ ಉಪ್ಪು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸೀಗಡಿ, ಏಡಿ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ಸಮುದ್ರದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಂಜರ ಕೃಷಿ : ಇದು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದ್ದು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲೇ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಸರೋವರಗಳು) ವಿಶೇಷ ಪಂಜರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಮೀನುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೀನು ಸಾಕಣೆಯು ಇತರ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳೊಂದಿಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ ಅಥವಾ ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ) ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಾವಯವ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಇಂದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀನು ಕೃಷಿಕರ ದಿನವು ಭಾರತವನ್ನು ‘ನೀಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ’ಯ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತನ ಶ್ರಮವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಹೆಮ್ಮೆಯ ದಿನವಾಗಿದೆ.
