ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ನಾಯಕ ಭಗವಾನ್ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರ ಜನ್ಮ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಇಂದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಬುಡಕಟ್ಟು ಹೆಮ್ಮೆಯ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬುಡಕಟ್ಟು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನವೆಂಬರ್ 15 ರಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಹೆಮ್ಮೆಯ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಈ ಆಚರಣೆಯು ಬುಡಕಟ್ಟು ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಾರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ, ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ವೀರರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
1874 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರ ಜನ್ಮ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಭಾರತವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 15 ರಂದು ಜನಜಾತಿಯ ಗೌರವ್ ದಿವಸ್ ಅಥವಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಹೆಮ್ಮೆಯ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ 150 ನೇ ಜನ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಸರ್ಕಾರವು 2024?25 ಜನಜಾತಿಯ ಗೌರವ್ ವರ್ಷ ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದೆ.
ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ನವೆಂಬರ್ 1 ರಿಂದ 15 ರವರೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಪಾಕ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ
ಬುಡಕಟ್ಟು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ. ಹತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಂಚಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಸ್ಮಾರಕ ಉದ್ಯಾನವನ-ಕಮ್-ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂರನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ರಾಯ್ಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಕುರಿತಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಕ್ಕೆ ವೀರ್ ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ರಾಣಿ ಕಮಲಪತಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ, ತಾಂತ್ಯಾ ಭಿಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲೂರಿ ಸೀತಾರಾಮ ರಾಜು ಮತ್ತು ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಂತಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
ಆದಿ ಶೌರ್ಯ ಇ-ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ನಾಯಕರ ಕುರಿತಾದ ಅಮರ ಚಿತ್ರ ಕಥಾ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ವೀರರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ದೇಶವು ತನ್ನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕಥೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ತಲುಪುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ, ಪೈಕಾ ದಂಗೆ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಗೈಡಿನ್ಲಿಯು ಅವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಇಂದು, 42 ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ.
ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ: ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರು 1875 ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್ನ ಉಲಿಹಾಟು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಮುಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. 1899-1900ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಛೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಶೋಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ‘ ಉಲ್ಗುಲನ್ ‘ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು .
ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪೆÇ್ರೀತ್ಸಾಹಿಸಿದರು , ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಂದ ‘ ಭಗವಾನ್ ‘ ಮತ್ತು ‘ ಧರ್ತಿ ಅಬಾ ‘ ( ಭೂಮಿಯ ಪಿತಾಮಹ) ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು . ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಭೂಮಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಂತೆ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಮುಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ‘ಖುಂತಕಟ್ಟಿ’ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಾಲೀಕತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬದಲಾದ ಕಾರಣ ಈ ದಂಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದಂತೆ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುವಂತೆ ಮುಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರನ್ನು ಪೆÇ್ರೀತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 3 , 1900 ರಂದು, ಚಕ್ರಧರಪುರದ ಜಾಮಕೋಪೈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮುಂಡಾ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು, ನಂತರ ಈ ಚಳುವಳಿಯೂ ನಾಯಕರಿಲ್ಲದಂತಾಯಿತು.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಚಳುವಳಿಗಳು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಲವಾರು ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಜಾರ್ಖಂಡ್ನ ಲಾರ್ಡ್ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಮತ್ತು ಸಿಧು-ಕನ್ಹು , ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ತಾಂತಿಯಾ ಭಿಲ್ ಮತ್ತು ಭೀಮಾ ನಾಯಕ್ , ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಅಲ್ಲೂರಿ ಸೀತಾರಾಮ ರಾಜು , ಮಣಿಪುರದ ರಾಣಿ ಗೈಡಿನ್ಲಿಯು ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾದ ಹುತಾತ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ನಾಯಕ್ ಅವರಂತಹ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯೋಧರಲ್ಲಿ ಕಿಶೋರ್ ಸಿಂಗ್ , ಖಾಜ್ಯಾ ನಾಯಕ್ , ರಾಣಿ ಫೂಲ್ ಕುನ್ವರ್ , ಸೀತಾರಾಮ್ ಕನ್ವರ್ , ಮಹುವಾ ಕೋಲ್ , ಶಂಕರ್ ಶಾ ಮತ್ತು ರಘುನಾಥ್ ಶಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ‘ಛಿಂದ್ವಾರ ಗಾಂಧಿ ‘ ಎಂದೇ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಾದಲ್ ಭೋಯ್ , ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಅಹಿಂಸೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
